Grecka kuchnia w kilku słowach. Tekst na podstawie felietonów, które napisałam do miesięcznika „Moje Smaki Życia” (lipiec 2016, sierpień 2018).

Yia mas! Na zdrowie!

Grecka kuchnia – jedna z najzdrowszych na świecie i niezwykle aromatyczna. Bez wątpienia jest kuchnią, w której można zakochać się bez pamięci. Grecja to świeże, kolorowe warzywa, ryby i owoce morza, aromatyczne zioła, oliwa, purpurowe oliwki kalamata, znakomite sery i jogurty, wino. Taka kuchnia nie może się znudzić.

Niewielka grecka wyspa na Morzu Egejskim – Ikaria, to jedna z pięciu na świecie niebieskich stref* –miejsc, w których żyje największy odsetek stulatków. Co więcej, najstarsi mieszkańcy wyspy cieszą się dobrym zdrowiem, są aktywni i samodzielni. Bez wątpienia, jednym z czynników zapewniających długowieczność jest naturalne i nieprzetworzone jedzenie – owoce, warzywa, rośliny strączkowe, oliwa i produkty z pełnego ziarna. W ogóle grecka kuchnia należy do najzdrowszych na świecie, a przy tym jest jedną z najsmaczniejszych i najbardziej urozmaiconych.

Greckie gotowanie

to pochwała prostoty, świeże pachnące słońcem składniki bronią się same. A oliwa, cytryna i oregano podkręcają niepowtarzalny smak greckich potraw. Grecy lubią jeść i lubią dzielić się jedzeniem. Przy zastawionych rozmaitymi daniami stołach biesiadują do późna. Uczta zaczyna się od przekąsek, czyli mezedes, wśród których znaleźć można m.in. pastę z fasoli (fava) czy bakłażana (melitzanosalata – przepis na dole), sery i sałatki.

Kuchnia w Grecji bazuje na pszenicy, z której wypieka się wspaniały pełnoziarnisty wiejski chleb i chlebek pita, niepowtarzalnych purpurowych oliwkach kalamata i oliwie. Popularny jest także ryż, niezbędny do przyrządzenia faszerowanych liści winogron, czyli dolmades. Kiedy myślimy o greckim jedzeniu, od razu na myśl przychodzi feta, kruchy, miękki ser z owczego i koziego mleka, bez którego nie ma prawdziwej greckiej sałatki choriatiki.

Spośród mięs Grecy wybierają jagnięcinę, baraninę, wieprzowinę i wołowinę, które duszą, pieką i grillują, marynują w oliwie, ziołach, soku z cytryny. Popularne są keftedes, czyli kotleciki z mielonego mięsa, souvlaki – kawałki mięsa pieczone na szpadkach i mousaka – zapiekanka z mielonego mięsa i warzyw. Na ulicach popularnością cieszy się gyros zawinięty w chleb pita. Ważną część diety stanowią ryby i owoce morza. Świeże sardynki, barweny prosto z wody, ośmiornice, wcześniej suszone na słońcu, delikatne kalmary i krewetki piecze się na ruszcie, smaży lub gotuje w gęstym sosie pomidorowym.

Grecka kuchnia nie istnieje bez warzyw: pomidorów, papryki, cebuli, czosnku, szpinaku, bakłażanów i cukinii, które opieka się na węglach, smaży, dusi w rozmaitych sosach i faszeruje. Są częścią niemal każdego dania. Podobnie jak sosy: tzatziki z gęstego jogurtu, ogórków i ziół, skordalia z czosnku, oliwy oraz ziemniaków, migdałów lub namoczonego czerstwego chleba czy ladolemono z soku cytrynowego i oliwy. Grecy lubią zupy, i to treściwe, z grochem, fasolą, soczewicą.

Najczęściej wybieranym napojem jest kawa, do której podaje się szklankę wody i słodkie ciastko. Grecy uważają, że słodycze przynoszą szczęście. I to, co słodkie, jest naprawdę słodkie, dlatego próbując greckich deserów trzeba zapomnieć o diecie i liczeniu kalorii. Nasączone syropem z cukru lub miodu ciasta orzechowe i pomarańczowe, baklava czy galaktoboureko z kremem z semoliny nie pozostawią obojętnym żadnego smakosza.

*Niebieskie strefy znajdują się także na Sardynii, Okinawie, Kostaryce i w Kalifornii (Loma Linda).

Z kuchni greckiej polecam: kleftiko  – mięso pieczone z warzywami w pergaminie, pomidory faszerowane ryżem i sałatkę z arbuzem i fetą, grillowany ser halloumi.

Melitzanosalata – pasta z bakłażana

4 porcje

Przygotowanie: 10 minut

Pieczenie: 50 minut

Porcja: 156 kcal

Składniki:

Bakłażan duży 1 szt. ok. 300 g

Czosnek 1 ząbek

Sok z cytryny 2 łyżki

Natka 2-3 gałązki

Oliwa 6 łyżek

Sól morska

Przygotowanie:

1. Nagrzej piekarnik do 190 stopni. Bakłażana umyj i bardzo gęsto ponakłuwaj widelcem, ułóż na blasze wyłożonej papierem. Piecz przez ok. 50 minut aż bakłażan zmięknie, wystudź. Przetnij i wyjmij miąższ. Bakłażana możesz przeciąć tez przed pieczeniem.
2. Miąższ włóż do malaksera, dodaj sok z cytryny i szczyptę soli, zmiksuj.
3. Wrzuć z grubsza posiekany czosnek i natkę, wlej oliwę, zmiksuj ponownie.

Pomysły:

Pastę możesz doprawić także octem z białego wina. Możesz zagęścić ją miąższem bułki lub chleba i przyprawić także cebulą (zmiksuj ją razem z resztą składników).